Zajęcia rewalidacyjne

W Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w Zamościu funkcjonuje dziesięć zespołów rewalidacyjno-wychowawczych, w których uczy się po czterech uczniów. Nauką objęci są uczniowie zakwalifikowani przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną do zajęć rewalidacyjno-wychowawczych zespołowych w wieku od 7 do 25 roku życia.

Głównym celem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych jest wspomaganie rozwoju dzieci i młodzieży z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, rozwijanie zainteresowania otoczeniem oraz uzyskiwanie niezależności od innych osób w funkcjonowaniu w codziennym życiu, poprzez stosowanie form i metod pracy dostosowanych do potrzeb i możliwości każdego ucznia.

W pracy rewalidacyjno-wychowawczej nauczyciele - terapeuci dążą do doskonalenia już nabytych oraz do kształtowania nowych umiejętności, zachowań i nawyków w zakresie czterech sfer funkcjonowania: samoobsługi, komunikacji, uspołecznienia, zajęć. Dlatego też szczególną wagę przywiązują do realizacji zadań w kilku głównych kierunkach pracy, zgodnie z wytycznymi zawartymi w Rozporządzeniu MEN z dnia 30 stycznia 1997r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim:

- nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktu emocjonalnego w sposób odpowiedni do potrzeb i możliwości uczniów;

- kształtowanie sposobu komunikowania się z otoczeniem na poziomie odpowiadającym indywidualnym możliwościom uczniów;

- usprawnianie ruchowe i psychoruchowe w zakresie dużej i małej motoryki, wyrabianie orientacji w schemacie w schemacie własnego ciała i orientacji przestrzennej;

- wdrażanie do osiągania optymalnego poziomu samodzielności w podstawowych sferach życia;

- rozwijanie zainteresowań otoczeniem, wielozmysłowe poznawanie tego otoczenia, naukę rozumienia zachodzących w nim zjawisk, kształtowanie umiejętności funkcjonowania w otoczeniu;

- kształtowanie umiejętności współżycia i współdziałania w grupie;

- naukę celowego działania dostosowanego do wieku, możliwości i zainteresowań.

Praca terapeutyczna w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych przebiega w oparciu o Indywidualne Programy Rewalidacyjno-Wychowawcze, skonstruowane z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb i możliwości psychofizycznych każdego ucznia. Praca przebiega także w oparciu o cele główne i szczegółowe wytyczone do realizacji w danym roku szkolnym i modyfikowane zgodnie z indywidualnymi predyspozycjami i preferencjami ucznia oraz jego potrzebami. Zajęcia odbywają się zgodnie z tygodniowym ramowym rozkładem zajęć oraz według ustalonego porządku dnia.

Każdego dnia bezpośrednio po przybyciu do Ośrodka uczniowie uczestniczą w zajęciach świetlicowych podczas dyżuru. Następnie po przejściu do swoich sal terapeutycznych dzieci mają czas w kąciku porannym (ok. 30 minut) na swobodną aktywność, na podjęcie czynności, zabawy zgodnie z własnymi zainteresowaniami. W tym samym czasie nauczyciel - terapeuta prowadzi zajęcia indywidualne. Następnym elementem pracy z uczniami jest śniadanie a zaraz po nim czynności z zakresu samoobsługi. Podczas tych zajęć kształtowane, usprawniane i doskonalone są umiejętności obsługiwania siebie. Podstawowe czynności: ubieranie i rozbieranie się, zdejmowanie i wkładanie obuwia, mycie rąk, buzi, zębów, czesanie, załatwianie potrzeb fizjologicznych, spożywanie posiłków, wbrew pozorom, są dla uczniów z głęboką niepełnosprawnością intelektualną bardzo skomplikowanymi czynnościami, których muszą się uczyć. Prawidłowego wykonywania tych czynności nauczyciele uczą stopniowo, drobnymi krokami, ale systematycznie i konsekwentnie. Codzienne, stale powtarzające się ćwiczenia samoobsługi stanowią istotną część oddziaływań terapeutycznych i mają na celu uzyskanie przez uczniów maksymalnej samodzielności.

Po śniadaniu oraz czynnościach samoobsługowych i pielęgnacyjnych stałym i nieodzownym elementem codziennych zajęć jest "Poranny krąg", czyli stymulacja polisensoryczna według pór roku. Każdej porze roku podporządkowany jest inny zapach, kolor, żywioł, dźwięk - instrument, smak. W każdym z zespołów rewalidacyjno-wychowawczych zajęcia "Porannego kręgu" są nieco odmienne i różnią się między sobą, gdyż nauczyciele dostosowują je do potrzeb swoich uczniów. Są jednak elementy tych zajęć wspólne dla wszystkich zespołów. Podstawowym celem zajęć "Porannego kręgu" jest komunikacja. Stosowanie różnorodnych bodźców (dotykowych, węchowych, wzrokowych, słuchowych i smakowych) jest tylko środkiem do celu, jakim jest spotkanie nauczyciela i ucznia oraz uczniów ze sobą nawzajem. Spotkanie, którego istotą jest budowanie pozytywnego kontaktu emocjonalnego, zaufania i poczucia bezpieczeństwa. Aby było to możliwe, konieczne jest stworzenie odpowiedniego klimatu tego spotkania. Temu właśnie służy utworzenie kręgu, ciepły nastrój panujący w sali, zapalona świeca, znajomy zapach itp.. Po prostu jest to rytuał, którego reguły są dobrze znane dzieciom, w którym niepewność została zredukowana do minimum. Każdy element "porannego kręgu" powinien być dla uczniów przewidywalny, a więc bezpieczny. Rytualizacja czynności ma tu ogromne znaczenie, gdyż stymulowanie bez rytualizacji wprowadzi chaos, co pociągnie za sobą zamknięcie się uczniów na kontakt, który jest podstawą do prowadzenia dalszej terapii. Podczas zajęć "Porannego kręgu" następuje rozbudzenie możliwości percepcyjnych dzieci po nocnym śnie, a przed właściwymi zajęciami, jakie czekają je w ciągu dnia. W niektórych zespołach w trakcie "porannego kręgu" odbywa się również sprawdzenie listy obecności, zaznaczenie pogody oraz wyznaczenie dyżurnego. Dzięki temu uczniowie uczą się reagować na własne imię, uczą się identyfikować osobę z imieniem oraz ze zdjęciem umieszczonym często na liście obecności.

Następnym etapem pracy terapeutycznej w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych są zajęcia właściwe. Mogą to być zajęcia poznawcze, manipulacyjne, grafomotoryczne, ruchowe, logoterapeutyczne, ćwiczenia zmysłów. Treści programowe do zajęć poznawczych czerpane są ze środowiska społeczno-przyrodniczego, a więc z najbliższego otoczenia dziecka np.: pory roku, rośliny, zwierzęta, zabawki, rodzina, święta, itp. Praca poznawcza odbywa się w oparciu o przedmioty rzeczywiste, ilustracje, kolorowe książeczki, slajdy, filmy, bajki, wiersze, piosenki, spacery i wycieczki. Dzięki zajęciom poznawczym uczniowie poszerzają zakres wiadomości o otaczającej ich rzeczywistości. Poznają nowe zjawiska, przedmioty, osoby, poszerzają zasób słownictwa biernego i czynnego, uczą się kojarzenia przedmiotów z ich nazwą. Uczą się celowej obserwacji, a także koncentracji uwagi. W trakcie zajęć poznawczych niejednokrotnie wykorzystywane są metody oparte na ekspresji:

- Plastycznej, w której stosowane są różne formy: kolorowanie kredkami, malowanie farbami przy użyciu pędzla lub palców, lepienie, wycinanie, darcie i cięcie papieru, wyklejanie, modelowanie z tworzyw przekształcalnych, tworzenie dowolnych kompozycji prz pomocy stempli, itp.

- Ruchowej: ćwiczenia ruchowe, zabawy inscenizacyjne, zabawy naśladowcze.

- Muzycznej: słuchanie i śpiewanie piosenek, ich inscenizacja, zabawy rytmiczne.

 

Nierzadko w trakcie jednych zajęć występują różne formy ekspresji. Ekspresja ma bardzo duże walory w pracy rewalidacyjnej. Sprzyja rozwojowi sprawności fizycznej i manualnej, rozwija aktywność dzieci i ich samodzielność, uczy wytrwałości a także stwarza wiele okazji do usprawniania zaburzonych funkcji. Metody wykorzystywane w trakcie zajęć poznawczych pozwalają łączyć działania dydaktyczne i rewalidacyjne. Specyficzną formą pracy podczas tych zajęć przeprowadzanie zajęć z całą zespołem uczniów i wprowadzanie jednocześnie kilkuminutowych momentów pracy indywidualnej kolejno z każdym dzieckiem.

Innym rodzajem zajęć prowadzonych w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych są zajęcia manualne i manipulacyjne. Podstawowymi umiejętnościami rozwijanymi w trakcie doskonalenia motoryki małej są:

- kontrolowane ruchy rąk i palców,

- chwytanie przedmiotów bez pomocy,

- manipulowanie przedmiotami w celu wykonania zadania,

- kształtowanie umiejętności chwytania przedmiotów dwoma palcami,

- skoordynowane ruchy obu rąk,

- rozwój koordynacji wzrokowo - ruchowej.

 

Na rozwój umiejętności z zakresu motoryki małej kładziemy duży nacisk, ponieważ są one niezbędne do wdrożenia każdego zindywidualizowanego programu rewalidacji. Pomyślny rozwój umiejętności samoobsługowych, konstruowania jest bowiem w dużej mierze zależny od rozwoju motoryki malej. Usprawniając uczniów w tym zakresie nauczyciele przechodzą od zadań łatwych i prostych do coraz trudniejszych. Wykorzystują także różnorodne zabawy i ćwiczenia, jak również bardzo różne pomoce dydaktyczne.

Jeszcze innym rodzajem zajęć prowadzonych w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych są zajęcia ruchowe. Podczas tych zajęć kształtowane są różne umiejętności z zakresu motoryki dużej. Bardzo często zajęcia te są prowadzone z zastosowaniem elementów metody Ruchu Rozwijającego V. Sherborne.

Celem metody jest wspomaganie prawidłowego rozwoju dziecka i korekcja jego zaburzeń. Stąd ważne miejsce w metodzie zajmuje wielozmysłowa stymulacja psychomotoryczna i społeczna, oparta o ruch, jako czynnik wspomagania.

Dzieci upośledzone umysłowo wymagają wielu ćwiczeń prowadzących do poznania ciała, przestrzeni, koncentracji, rozwoju siły oraz nawiązania kontaktów.

Cechą charakterystyczną metody jest rozwijanie przez ruch: świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego, świadomości przestrzeni i działania w niej oraz dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi kontaktu.

Stosując tę metodę, rozwijamy u dzieci:

- poczucie bezpieczeństwa;

- pewność siebie w poruszaniu się w przestrzeni;

- zaufanie do innych;

- spontaniczność i aktywność;

- poczucie sprawstwa;

- świadomość własnego ciała;

- umiejętność nawiązywania kontaktów ;

- umiejętność rozróżniania kierunków i tempa ruchów ciała.

 

Metodę V. Sherborne traktuje się często jako formę niewerbalnego treningu interpersonalnego. Zajęcia odbywają się indywidualnie bądź grupowo i trwają ok.30minut.

Codziennym elementem zajęć rewalidacyjno-wychowawczych jest Program Aktywności Knillów. Uczniowie z większości zespołów rewalidacyjno-wychowawczych uczestniczą w programie wprowadzającym.

Jest to krótki, 8 - minutowy program, dzięki któremu dzieci uczą się komunikacji, kontaktu" oraz orientacji w schemacie własnego ciała. Każdej aktywności przyporządkowana jest inna, bardzo wyraźna, radosna linia melodyczna, co w dużym stopniu koncentruje uwagę dzieci.

Dzieci uczą się łączyć bodźce słuchowe - melodię - ze schematem i rodzajem wykonywanej aktywności. Dzięki temu osiąga się nie tylko nawiązanie kontaktu i rozwijanie aktywności, ale również orientację w czasie, umiejętności przewidywania oraz wyraźny rozwój koordynacji słuchowo - ruchowej.

Stałym elementem codziennych oddziaływań terapeutycznych w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych są zajęcia relaksacyjno-odprężające, odgrywają one bardzo ważną rolę. Zajęcia relaksacyjne obniżają psychofizyczne napięcia uczniów, przeciwdziałają zmęczeniu, stanowią rodzaj regeneracji.

Aby było to możliwe trzeba stworzyć odpowiednią atmosferę poprzez zasłonięcie rolet, ułożenie uczniów w wygodnych pozycjach i włączenie spokojnej muzyki relaksującej. Wydawać by się mogło, że umiejętność wyciszenia się, odprężenia, leżenia przez kilka minut w bezruchu nie jest niczym skomplikowanym.

Dla uczniów z głęboką niepełnosprawnością intelektualną jest to jednak nierzadko umiejętność, której muszą się długo uczyć.

Wzbogaceniem form pracy z uczniami w zespołach rewalidacyjno-wychowawczych zespołowe zajęcia z elementami logopedii. W trakcie tych zajęć, nauczyciele - terapeuci rozwijają orientację w schemacie własnego ciała, ćwiczą narządy artykulacyjne, prowadzą ćwiczenia oddechowe oraz przeprowadzają zewnętrzne masaże twarzy.

Nauczyciele - terapeuci wykorzystują w swojej pracy werbalne i pozawerbalne sposoby porozumiewania się z uczniami, dostosowana do indywidualnych potrzeb i możliwości dziecka. W codziennej komunikacji nauczyciele mówią językiem prostym i zrozumiałym, ich wypowiedzi są krótkie i precyzyjne, często wzbogacają wypowiedzi gestami znaczącymi ruchami, lub dźwiękami, pokazami. Komunikowanie werbalne wspomagane jest przez nauczycieli piktogramami, prostymi gestami Coghamo i Makatonu. W niektórych zespołach rewalidacyjno-wychowawczych używa się również komunikatory.

Dodatkową formą aktywności są odbywające się raz w tygodniu zajęcia z muzykoterapii, prowadzone przez muzykoterapeutę, a wspomagane przez nauczyciela - terapeutę. Podczas tych zajęć kształtuje się umiejętność współdziałania w grupie, rozbudza wrażliwość i zainteresowanie muzyką, kształtuje się orientację przestrzenną i orientację w schemacie własnego ciała. Poprzez udział w tych zajęciach usprawniana jest umiejętność słuchania oraz dostarczanych jest wiele radosnych przeżyć.

Zajęcia muzyczne służą również odreagowaniu negatywnych emocji, oraz obniżeniu napięcia. Dlatego też mają pozytywny wpływ na dzieci nadmiernie pobudzone psychoruchowo i agresywne. Zajęcia muzykoterapii wpływają także na dzieci pobudzając je do podejmowania aktywności.

Ponadto uczniowie z zespołów rewalidacyjno-wychowawczych uczestniczą dwa razy w miesiącu w zajęciach dogoterapii. Dogoterapiia jest formą terapii kontaktowej z udziałem odpowiednio wyszkolonych psów i mają formę zajęć zespołowych. W zajęciach uczestniczą dzieci, które nie mają alergii na sierść psa. Podczas zajęć dzieci obserwują i naśladują działania psa, samodzielnie karmią czworonoga, pokazują mu komendy i sprawdzają, czy pies je wykona itp. Dogoterapia doskonale stymuluje rozwój dziecka w sferze emocjonalnej, społecznej, motorycznej, intelektualnej, oraz w rozwoju komunikacji.

Dzięki uczestniczeniu w zajęciach z udziałem psów, uczniowie uwrażliwiają swoje zmysły ( wzrok, słuch, węch, dotyk ). Ponadto metoda ta wyzwala spontaniczną aktywność, daje wiarę we własne możliwości i wzmacnia poczucie własnej wartości.

Uzupełnieniem codziennych zajęć prowadzonych przez nauczyciela - terapeutę są indywidualne zajęcia z psychologiem, logopedą i zajęcia rehabilitacji ruchowej prowadzone zgodnie z zaleceniami lekarza rehabilitacji.

Dzięki ustalonemu porządkowi dnia, systematycznej, uporządkowanej pracy łatwiej nam zorganizować środowisko uczniów w stopniu możliwie najwyższym, tak, aby chaos wrażeń i doznań zastąpić przewidywalnością zdarzeń. Taka strukturyzacja otoczenia daje dzieciom możliwość przewidywania kolejnych zajęć, czynności, aktywności i tym samym wymusza potrzebę porozumiewania się ze światem zewnętrznym.

 

autor: Joanna Pysiewicz

Pomocne dane

KRS 0000044273

NIP 922-18-21-220

Numer konta:

PBS Zamość 61 9644 0007 2001 0000 1052 0004

Fani Mani - darowizny od zakupów

Rozliczenie PIT z PITax.pl  

Szybki Kontakt

Adres: ul. Gen. Orlicz-Dreszera 14, 22-400 Zamość

Telefon: 84 639 23 58

Email: zk.zamosc@psouu.org.pl

Social Media

Pliki cookie pomagają nam dostarczać nasze treśći. Korzystając z serwisu PSONIzamosc.org.pl, zgadzasz się na użycie plików cookie.